ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΟΙΚΤΟΥ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΠΡΟΣΧΕΔΙΩΝ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΑΝΑΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΥΠΑΡΧΟΝΤΟΣ ΚΤΙΡΙΟ ΣΕ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΘΕΜΑΤΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΧΕΡΣΑΙΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΤΟΥ ΟΛΠ ΣΕ ΚΟΙΝΟΧΡΗΣΤΟ ΥΠΑΙΘΡΙΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΕ ΠΑΡΚΟ ΜΕ ΚΛΕΙΣΤΟ ΧΩΡΟ ΣΤΑΘΜΕΥΣΗΣ ΚΑΤΩΘΕΝ ΑΥΤΟΥ


Σε σχέση με τον Ανοικτό Αρχιτεκτονικό Διαγωνισμό Προσχεδίων με θέμα: 'Ανασχεδιασμός υπάρχοντος κτιρίου σε Αρχαιολογικό Θεματικό Μουσείο Πειραιά και Ανάπλαση χερσαίας περιοχής του Ο.Λ.Π. σε κοινόχρηστο υπαίθριο χώρο και σε πάρκο με κλειστό χώρο στάθμευσης κάτωθεν αυτού.' και μετά την ολοκλήρωση της αξιολόγησης και κατάταξης των μελετών από την Κριτική Επιτροπή και την, σύμφωνα με το άρθρο 14.3 της Προκήρυξης, επικύρωση των αποτελεσμάτων του διαγωνισμού από το Δ.Σ. του Ο.Λ.Π. (19 Ιανουαρίου 2015), θα θέλαμε να σας ενημερώσουμε για τα παρακάτω βραβεία (3) και εξαγορές (3+3).


ΒΡΑΒΕΙΑ

1ο βραβείο (29.020€) - υπ’ αριθμ. 19233161AA συμμετοχή:
Μελετητές/τριες: Τσαμπίκος Πετράς Architectural Studio, Πετράς Τσαμπίκος (Αρχιτέκτων) 100%.
Συνεργάτες/τιδες: Δασκαλάκη Βασιλική, Ηλιάδη Ιωάννα, Φουλάκης Ιωάννης.
Σύμβουλοι μουσειολογικής μελέτης: Καλλίτση Πηνελόπη.
Σύμβουλοι στατικής μελέτης: Χούσος Κωνσταντίνος.

Σύντομη περιγραφή της πρότασης
Η πρόταση διαχειρίζεται δύο κυρίαρχες συνιστώσες της δυναμικής του τοπίου: Την αποκατάσταση της συνέχειας του πρασίνου στην πόλη αλλά και της σύνδεσης του αστικού ιστού με τη θάλασσα και την πολιτιστική ακτή. Στον άξονα βορρά-νότου η οδός Κολοκοτρώνη αναδεικνύεται ως δρόμος φιλικός προς τον πεζό και συνδέει την μελλοντική πλατεία επί της οδού Εθνικής Αντιστάσεως με το νέο μουσείο. Στον άξονα ανατολής-δύσης ο λόφος Κανθάρου και η πλατεία Ελευθερίας συνδέεται με τον αρχαιολογικό χώρο της Ηετιώνειας πύλης και το πάρκο της Δραπετσώνας.

Το νέο μουσείο αποτελεί τον κόμβο που αρθρώνει το αστικό με το φυσικό τοπίο. Η πόλη διεισδύει στο χώρο του οικοπέδου, προβάλλει προς τη θάλασσα υπό μορφή σκάφους και δημιουργεί έναν χώρο συνολικής πρόσληψης της πολιτιστικής ακτής. Η ροή στρέφεται στη συνέχεια προς τον αρχαιολογικό χώρο υπό γωνία αναφορικά με τη χάραξη του αρχαίου τείχους και συνδέεται μέσω της νέας διαμόρφωσης της οδού Κανάρη- ως δρόμος ήπιας κυκλοφορίας - με την Ηετιώνεια πολιτιστική ακτή, ολοκληρώνοντας την αστική είσοδο στο μουσείο και το δημόσιο πέρασμα προς τη θάλασσα.

Ένα νέο τοπιακό ανάγλυφο δημιουργείται ως φυσική κοιλότητα στο κέντρο της οποίας συλλέγονται τα βρόχινα ύδατα . Το φυσικό έδαφος, οι φυτεύσεις και η επιφάνεια νερού συγκροτούν τα τρία στοιχεία του τοπίου αυτού. Ο φυσικός χώρος διεισδύει στον τεχνητό και δημιουργεί τοπιακές γραμμές περιπάτου, διαμορφώνοντας την τοπιακή είσοδο του μουσείου.
Όσον αφορά στην μουσειακή συγκρότηση, αυτή εμπνέεται από τη φυσιογνωμία του αρχαιολογικού χώρου αλλά και την γενικότερη ιστορική ταυτότητα του Πειραιά, η οποία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τα τείχη και την οχύρωση - το ελεγχόμενο όριο δηλαδή μεταξύ στεριάς και θάλασσας. Το μουσείο οργανώνεται κατά μήκος ενός τείχους - ορίου που διαχειρίζεται την σχέση του εκθεσιακού κορμού με τις συμπληρωματικές δραστηριότητες. Το τείχος διαδραματίζει τον ρόλο του χρόνου και φυλάσσει στο εσωτερικό του τα υλικά κατάλοιπα του παρελθόντος ως τεκμήρια της ύπαρξης της πόλης στο παρόν. Ο επισκέπτης ακολουθεί το τείχος ως νοηματική συνέχεια και στο τέλος, αφού βυθιστεί κάτω από την οδό Κανάρη, αναδύεται στον αρχαιολογικό χώρο.








2ο βραβείο (21.280€) - υπ’ αριθμ. LG00010001 συμμετοχή:
Μελετητές/τριες: Παπαλαμπρόπουλος Λεωνίδας (Αρχιτέκτων) 100%.
Συνεργάτες/τιδες: Συριοπούλου Γεωργία (Αρχιτέκτων), Καττής Μαρίνος (Πολιτικός Μηχανικός), Μαγείρου Μαρία (Μηχανολόγος Μηχανικός), Τσακαλάκης-Καρκάς Αλέξης (Φοιτητής Αρχιτεκτονικής).
Ειδικοί συνεργάτες/τιδες: Λαμπρούλης Νίκος.

Σύντομη περιγραφή της πρότασης
Η πρόταση επανεξετάζει κριτικά τη γραμμική μουσειακή αφήγηση προβάλλοντας στη θέση της ένα νέο υπερκειμενικό τρόπο ανάγνωσης του αρχείου με βάση την αρχή της ΠΕΡΙΠΛΑΝΗΣΗΣ. Ανατρέχοντας στο αρχέτυπο του «Δωματίου των Θαυμάτων» του Wunderkammer (1.) αναζητά έναν νέο τύπο υποκειμένου (τον ΠΛΑΝΗΤΑ) που καλείται να επανερμηνεύσει το σημειωτικό σύνολο που παράγει η συλλογή των ευρημάτων μέσα από μια διαδικασία ελεύθερης περιήγησης στον αρχιτεκτονικό χώρο. Ο χαρακτήρας της περιπλάνησης με τον τρόπο αυτό μετατρέπεται από διδακτικός σε φαντασιωσικός ανατρέποντας τον γραμμικό συσχετισμό ανάμεσα στην αφήγηση και το εύρημα. Η διαδικασία μπορεί να παραλληλισθεί με τον περίπατο του Πολύφιλου (2.) κατά τη διάρκεια του ονείρου σε ένα τοπίο αρχαιοτήτων όπου η αφήγηση σχετίζεται με το φαντασιωσικό υπόβαθρο του υποκειμένου.

Ο μετασχηματισμός του υπάρχοντος κτιρίου βασίζεται στην μετατροπή του συνόλου των δημόσιων χώρων σε ΔΩΜΑΤΙΟ-ΚΗΠΟ μέσα από μερική αφαίρεση της υπάρχουσας κτιριακής μάζας (βόρεια πτέρυγα) και την εισαγωγή ενός τοπίου περιπλάνησης στο εσωτερικό του κτιρίου. Η διαδικασία αφαίρεσης ολοκληρώνεται με τη στέγαση του κενού χώρου από την πλαισιωτή μεταλλική στέγη η οποία επιτρέπει τη δημιουργία κατάλληλων συνθηκών για τη δημιουργία του κήπου και τον φυσικό αλλά ελεγχόμενο φωτισμό των αρχαιολογικών ευρημάτων.

Η κεντρική αυτή χειρονομία προσδοκεί να διαμορφώσει την ταυτότητα του Μουσείου μέσα από την ταύτιση εξωτερικής μορφής – εσωτερικής δομής. Ο συσχετισμός του κτιρίου με τον Αρχαιολογικό Χώρο και με το ευρύτερο δίκτυο κινήσεων της Πολιτισμικής Ζώνης του Λιμανιού πραγματοποιείται μέσα από την εισαγωγή της νότιας στοάς κατά μήκος του κτιρίου.

1. Wunderkammer (Αίθουσα των Θαυμάτων) ή Kunstkammer αναφέρεται στην τυπολογία των Συλλογών Αξιοπερίεργων Αντικειμένων μη αποσαφηνισμένης κατηγοριοποίησης που αναπτύχθηκε στην κεντρική και βόρεια Ευρώπη κατά την περίοδο της Αναγέννησης μέχρι την εδραίωση του θεσμού των Κρατικών Συλλογών και Μουσείων.
2. Αναφορά στο διήγημα “Hypnerotomachia Poliphili” του 1499 που αποδίδεται στον Francesco Colonna και διαπραγματεύεται το ζήτημα της αρχαιότητας μέσα από τον περίπατο του Πολύφιλου σε ένα «συμβολικό τοπίο» κατά την διάρκεια της ονειρικής διαδικασίας.








3ο βραβείο (14.185€) - υπ’αριθμό BZ12345678 συμμετοχή:
Μελετητές/τριες: Μπάτζιος Γεώργιος (Αρχιτέκτων) 100%.
Σύμβουλοι μουσεiογραφικής μελέτης: Dr Zou Qiang (Αρχιτέκτων).
Σύμβουλοι προγραμματικής μελέτης: ZONE OF UTOPIARCHI.
Σύμβουλοι μηχανολογικής μελέτης: 3G Energy O.E. (Ενεργειακές Μελέτες και Κατασκευές).

Σύντομη περιγραφή της πρότασης
Η προβλήτα του χρόνου.

Η πεζογέφυρα ( προέκταση της Ηετιώνειας πύλης ) μεταφέρει το ΚΥΡΙΟ Δ από τη νότια πλευρά της οδού Κέκροπος και τις μουσειακές εγκαταστάσεις που περιλαμβάνει, στο περιβάλλον χώρο του Αρχαιολογικού Θεματικού Μουσείου Πειραιά. Ο ΚΥΡΙΟΣ Δ πλησιάζει από ψηλά στην Ηετιώνεια πύλη παρατηρώντας τα πλοία και τα ΙΧ να έρχονται και να φεύγουν. Πλησιάζοντας στο τέλος της πεζογέφυρας αντιλαμβάνεται τις αντανακλάσεις του μονολιθικού μουσείου στο νερό που το περικλείει. Το αστικό περιβάλλον είναι κορεσμένο από άναρχες εικόνες, ήχους και οσμές. Το μινιμαλιστικό κτίριο αποτελεί μια όαση στο χαοτικό περίγυρο. Η αντίθεση ανάμεσα στο κτίριο και το αστικό περιβάλλον, εντείνουν τον συμβολισμό του. Το καινούργιο κτίριο μοιάζει με βράχο, σύμβολο της αιωνιότητας του χρόνου, και φαίνεται να είναι ικανός να ανταπεξέλθει στην βαριά ιστορία που καλείται να στεγάσει, ενώ το νερό προδίδει την θεματική κατεύθυνση του καινούργιου κτιρίου.

Κατεβαίνοντας από την πεζογέφυρα παρατηρεί ότι ο εξωτερικός χώρος του μουσείου αποτελείται από πέντε διαφορετικές ενότητες, τέσσερις από αυτές έχουν σαν κύριο στοιχείο το νερό ενώ μια διαπραγματεύεται την σχέση του ανθρώπου με την γη.

Η κεντρική προβλήτα τον οδηγεί απευθείας στην είσοδο του μουσείου. Ο βράχος γίνεται όλο και πιο διαφανής. Οι κινούμενες σκιές γίνονται όλο και πιο έντονες.

Προχωράει προς την είσοδο των θεματικών ενοτήτων του μουσείου. Βρίσκεται ξαφνικά σε ένα πολύ ψηλό άτριουμ με απαλό φυσικό φωτισμό, ενώ φαίνεται να αιωρούνται τριήρεις από την οροφή. Ο χώρος φαίνεται να παίζει με τα συναισθήματα του. Μυστικιστικός φωτισμός, νερό, ποίηση, σκιές και αιωρούμενη ιστορία συνδυάζονται για να δημιουργήσουν ένα χώρο μινιμαλιστικά ανατρεπτικό, ένα χώρο εγρήγορσης των συναισθημάτων. Ο συνειδητοποιημένος ΚΥΡΙΟΣ Δ είναι πλέον έτοιμος, όπως έλεγε και ο αγαπημένος του φαινομενολόγος ο merleau ponty , να νιώσει την ομορφιά της ιστορίας μέσω των αρχαιολογικών ευρημάτων.

Φτάνοντας στην ενότητα 6 η ψυχή ΚΥΡΙΟΣ Δ σμίγει με τις αφηγήσεις της καθημερινότητας άλλων ψυχών. Γίνεται ένα με το θέμα της μουσειολογικής ενότητας, γίνεται εικόνα, έκθεμα δεν είναι πλέον θεατής. Η εικόνα του βρίσκεται σε σύντηξη με τις εικόνες των πειραιωτών και του λιμανιού.

Στο τέλος του χώρου της ενότητας Δ βλέπει μια προβλήτα να προεξέχει από το κτίριο με της ίδιες διαστάσεις και υλικά που είχαν όλες οι προβλήτες που έχει περάσει. Δεν είναι πολλές οι προβλήτες σκέπτεται είναι μια, σε αυτή κινιόμουνα σε κάθε στιγμή της εμπειρίας μου στο μουσείο. Αυτή τη φορά όμως η προβλήτα δεν διακόπτεται. Συνεχίζει στο άπειρο όπως και ο χρονοχώρος του κάθε πολιτισμού.








ΕΞΑΓΟΡΕΣ

1η εξαγορά (4.000€) - υπ’ αριθμό 20140LA477 συμμετοχή:
Μελετητές/τριες: Γραφείο Κίζη Α.Ε. Αρχιτεκτονικής και Design (Αρχιτέκτονες) 40%, Δούγκας Ευθύμιος (Αρχιτέκτων) 20%, Πολίτη Κάλλυ (Αρχιτέκτων) 20%, Μπελαβίλας Νίκος (Αρχιτέκτων) 20%.
Συνεργάτες/τιδες: Πρέντου Πολίνα (Αρχιτέκτων), Μπάλα Ηρώ (Αρχιτέκτων).
Σύμβουλοι μουσειολογικής μελέτης: Καλαμαρά Παρή (Αρχαιολόγος-Μουσειολόγος).
Σύμβουλοι στατικής μελέτης: Καρυδάκης Φαίδων (Πολιτικός Μηχανικός, Δομοστατικός Μηχανικός).
Σύμβουλοι εγκαταστάσεων: Ζόμπολας Χρήστος (Μηχανολόγος Μηχανικός Σύμβουλος Ενέργειας/Αειφορίας).
Φωτορεαλιστισμός: ILLUSION 3D TEAM.

Σύντομη περιγραφή της πρότασης
Η συνολική πρόταση απαντά στην προβληματική αναγνωρισιμότητα του αρχαίου τόπου, στη διάσπαση της ενότητας του μελλοντικού μουσείου με τον αρχαιολογικό χώρο από την οδό Κανάρη, στην ανοίκεια μορφή του κτιρίου του ΟΛΠ, στη δυσχερή επικοινωνία του κατώτερου με το ανώτερο επίπεδο και στην αδυναμία οικειοποίησης των χώρων από τους πολίτες.

Προτείνεται συνολικός ανασχεδιασμός: τοπιακός, αστικός, κυκλοφοριακός, κτιριακός και μουσειογραφικός, στο πλαίσιο μίας κεντρικής συνθετικής ιδέας, η οποία:
- προβάλλει τον αρχαιολογικό χώρο της Ηετιώνειας Πύλης από όλα τα επίπεδα του δημοσίου χώρου, αλλά και από το εσωτερικό του Μουσείου
- αναπλάθει το περιβάλλον με συνειρμική αναφορά στο αρχαίο τοπίο, με συνεχή ροή γεφύρωσης των αντικρυστών λόφων και σύνδεσης της πόλης με την Πολιτιστική Ακτή
- συνδέει την είσοδο του Μουσείου με τον αρχαιολογικό χώρο με δημόσιο πέρασμα μέσα από το κτίριο, ελεύθερο, αλλά “στεγανό”
- αναμορφώνει την κτιριακή ανωδομή, υπογραμμίζοντας το όριο του αστικού ιστού, με ενσωμάτωση των κύριων γραμμών του πολεοδομικού καμβά και καθιστά το Μουσείο αναγνωρίσιμο τοπόσημο.

Τα οχυρωματικά έργα της Ηετιώνειας υπαγόρευσαν την αρχιτεκτονική και μουσειογραφική επεξεργασία. Η σημασία τους δεν είναι σήμερα αντιληπτή, διότι λείπει το δυτικό σκέλος του τείχους, που ολοκλήρωνε την προστασία του όρμου. Η προκείμενη πρόταση καθιστά αναγνωρίσιμη την αρχαία διαμόρφωση, αποκαλύπτοντας τη δυτική κλιτύ των οχυρώσεων με ταπείνωση της οδού Κανάρη και υψώνοντας το έδαφος δυτικά, σε φυσική συνέχεια του πάρκου, με φόντο τη φυτεμένη λοφοπλαγιά πέραν της οδού Αθ. Διάκου. Επαναπροσδιορίζει το όριο της πόλης με μια κίνηση γεφύρωσης της κοιλάδας στο ύψος της εισόδου του αρχαιολογικού χώρου και επαναφέρει το ανάγλυφο του τόπου, αποδεσμεύοντας τις αρχαιότητες από τη σημερινή χάραξη της οδού Κανάρη. Η κάλυψη του κλειστού πάρκινγκ τοπιοτεχνείται ως δεύτερη κλιτύς, που ορίζει το κοίλο της πλατείας του Μουσείου.

Ένα δημόσιο πέρασμα ενοποιεί λειτουγικά την πλατεία του Μουσείου (κάτω πλατεία) με την πλατεία εισόδου στον Αρχαιολογικό Χώρο (άνω πλατεία), διαπερνώντας τον χώρο του Μουσείου με κλειστή διαδρομή: κεντρίζει το ενδιαφέρον για μελλοντική επίσκεψη.

Η pilotis αναβαθμίζεται σε ψηλή στοά με το πλατώ της αφιερωμένο στην αναψυχή, με θέα το Λιμάνι και την Ηετιώνεια. Το φυτεμένο τοπίο σβήνει στο πλατώ και διεισδύει στο πολυώροφο κτίριο, κόβοντας το ύψος του. Απολήγει σε εξώστη - belvedere παράλληλο με το αρχαίο τείχος, που συγκοινωνεί με την άνω πλατεία και την είσοδο του Αρχαιολογικού Χώρου.

Στον μυχό της κάτω πλατείας διαμορφώνεται η Είσοδος του Μουσείου, με διαφανή επέκταση του χώρου, προβάλλοντας το ελκυστικό εσωτερικό, όπου ο επισκέπτης ανακαλύπτει τον αρχαίο Πειραιά, ακολουθώντας την ελικοειδή πορεία ενός συναρπαστικού σενάριου.

Το έργο, ως ένα νέο αστικό γεγονός, αναπτύσσεται με χαμηλές μακρές πτέρυγες τονίζοντας το όριο της γειτονικής οικιστικής ζώνης. Η αναδιαμόρφωση της στέψης τού προσδίδει ταυτότητα τοπόσημου.







2η εξαγορά (4.000€) - υπ’ αριθμό 579328DX08 συμμετοχή:
Μελετητές/τριες: Γαβριήλ Ζαφειρούλα (Αρχιτέκτων) 16,67%, Λούκου Ελένη (Αρχιτέκτων) 16,67%, Μαρκέτου Αναστασία (Αρχιτέκτων) 16,67%, Σαγώνας Δημήτριος (Αρχιτέκτων) 16,67%, Σουμπασάκος Ευάγγελος (Αρχιτέκτων) 16,67%, Τσαγκαράκη Ευγενία (Αρχιτέκτων) 16,67%.
Ειδικοί σύμβουλοι: Π.ΜΑΝΤΑΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ Ε.Ε. (Σύμβουλοι Πολιτικοί Μηχανικοί), ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΜΠΑΡΤΣΑΚΟΥΛΙΑΣ – ΕΛΤΕΜΕ (Σύμβουλοι Μηχανολόγοι Μηχανικοί).

Σύντομη περιγραφή της πρότασης
πολιτισμός, τέχνη, ιστορία…

Μερικές μόνο από τις λέξεις που θα αναβιώσουν την Ηετιώνια Ακτή μετατρέποντας τη σε πνεύμονα παιδείας και αναψυχής. Μια ανάπλαση που έχει ως στόχο την επανασύνδεση του αστικού ιστού με το παράκτιο μέτωπο και την ανάδειξη του τελευταίου σε πόλο έλξης εγχώριου και όχι μόνο τουρισμού.

Η πρόκληση στο διαγωνισμό για το νέο ΑΘΕΜΠ ήταν η μορφολογική επεξεργασία ενός υπάρχοντος, στιβαρού και άκαμπτου κελύφους και η επακόλουθη σύνδεση αυτού με το ρευστό και υπό διαρκή εξέλιξη, χώρο της Πολιτιστικής Ακτής. Εξαιτίας της απομακρυσμένης σχετικά θέσης του από τον ευρύτερο χώρο αυτής, το Μουσείο, καλείται μέσω της μορφής του, να αναδειχθεί σε τοπόσημο και να συνδεθεί με τη γειτονιά Μουσείων μέσω του δημόσιου υπέργειου και ισόγειου Πάρκου που το περιβάλλει.

Η παρούσα πρόταση, αντιμετωπίζει το Μουσείο εννοιολογικά και μορφολογικά ως το συνδετικό στοιχείο ολόκληρης της Ακτής με το πολυπολιτισμικό χαρακτήρα του Πειραιά και την Ιστορία του. Μέσω αυτής, ο αστικός ιστός συνδέεται με τη θάλασσα και ο δημόσιος χώρος εισχωρεί στο στιβαρό περίβλημα του Μουσείου. Τα διαφορετικά χαρακτηριστικά των εισόδων στην περιοχή μελέτης προσφέρουν στον επισκέπτη μια έντονη εμπειρία αναδρομής στο παρελθόν και σύνδεσής του με το σήμερα.

Ένα μονολιθικό τείχος, κατασκευασμένο από σκυρόδεμα, ξετυλίγεται σαν κορδέλα γύρω από την πρόσοψη του Μουσείου,  αποκαλύπτοντας τμήμα του υφιστάμενου σκελετού του ισογείου στην είσοδο του Μουσείου. Ο τοίχος, με την πολυγωνική σε κάτοψη μορφή του, ενοποιεί οπτικά το λόφο του αρχαιολογικού χώρου με το χώρο του Μουσείου, επεκτείνοντας τη βάση της ανωδομής μέσω της στιβαρότητάς του.

Η επεξεργασία των όψεων της ανωδομής του Μουσείου το αναδεικνύει σε σημείο αναφοράς της ευρύτερης περιοχής. Πτερύγια χαλκού και κράματος ορείχαλκου, διαφορετικής πατίνας και απόχρωσης σε κάθε τους πλευρά, δημιουργούν ένα πέπλο μνήμης γύρω από την ανωδομή του κτιρίου αποκαλύπτοντας, ανάλογα το σημείο θέασης, την παλαιά και τη νέα ακτογραμμή του Πειραιά. Αποτελεί μια εναλλασσόμενη όψη που αντικατοπτρίζει την διαρκώς και ανά τους αιώνες μεταβαλλόμενη εικόνα του Πειραιά.

Το σύνολο της πρότασης ενοποιείται μέσω ενός δυναμικού υπερυψωμένου πεζόδρομου, ο οποίος διατρέχει την περιοχή μελέτης σε ύψος 5,50μ από το επίπεδο της πλατείας προβολής και επιτρέπει την άμεση θέαση του αρχαιολογικού χώρου, από ικανή απόσταση, ώστε να μην τον συναγωνίζεται αλλά αντιθέτως να αναδεικνύει τη σημασία του. Υψώνεται πάνω από το επίπεδο των δωμάτων των βοηθητικών χώρων του Μουσείου και περιλαμβάνει πλευρικές εκτονώσεις αναψυχής και απόλαυσης της θέας. Παράλληλα συνδέει τον αστικό ιστό με την Πολιτιστική Ακτή, ενοποιώντας τις δύο περιοχές, αφού περνά πάνω από τους δρόμους που τις διακόπτουν και δημιουργώντας έντονες οπτικές φυγές προς τη θάλασσα και τη γειτονιά Μουσείων. Τέλος, ενώνεται τόσο με την Πλατεία Προβολής του Μουσείου μέσω κατακόρυφων πυρήνων όσο και με το χώρο στάθμευσης, το επίπεδο της Pilotis και τον Αρχαιολογικό χώρο.








3η εξαγορά (4.000€) - υπ’ αριθμό XO27292702 συμμετοχή:
Μελετητές/τριες: Τσιράκη Σοφία (Αρχιτέκτων) 50%, Χαμπάλογλου Μαγδαληνή (Αρχιτέκτων) 50%.
Συνεργάτες/τιδες: Κουμούτσος Σταύρος (Αρχιτέκτων).
Σύμβουλοι: Μπίρης Αναστάσιος (Αρχιτέκτων).

Σύντομη περιγραφή της πρότασης
Κεντρική ιδέα της πρότασης, αποτελεί ο ανασχεδιασμός του υπάρχοντος κτιρίου μαζί (και σε συνδυασμό) με την διαμόρφωση του υπαίθριου χώρου και τον υφιστάμενο παρακείμενο αρχαιολογικό χώρο, εντάσσοντας το ενεργά στον αστικό ιστό. Έτσι το νέο Αρχαιολογικό Μουσείο και οι υποστηρικτικοί του χώροι, μαζί με το νέο θεματικό πάρκο μπορούν να συν-λειτουργούν, αλλά και να διαχωρίζονται όπου και όσο αυτό κρίνεται αναγκαίο.

Βασική συνθετική κίνηση, αποτέλεσε η αποκατάσταση της κλίσης του φυσικού εδάφους από βορρά προς νότο, με το ανασήκωμα ενός νοητού επιπέδου, έτσι ώστε η νέα επιφάνεια να διαμορφώσει τον υπαίθριο χώρο, αλλά και τις υπόγειες (σε σχέση με αυτόν) απαιτούμενες λειτουργίες (π.χ. χώρος στάθμευσης). Επιπλέον, η νέα αυτή επιφάνεια όρισε τις βασικές δημόσιες διελεύσεις και στάσεις που μπορούν να λειτουργούν ως κοινωνικοί αγωγοί-δρόμοι και πυκνωτές-πλατείες. Π.χ. αφενός, την υπαίθρια κίνηση που διασχίζει το θέμα αγκαλιάζοντας το και καταλήγει στη νέα προτεινόμενη είσοδο του αρχαιολογικού χώρου, και αφετέρου, οι  ποικίλες «αγκαλιές»-πλατώματα που συναντά ο παραπάνω περίπατος κατά την εξέλιξη του. Το κτίριο οργανώνεται σε βάση (εν είδη πέτρινου κρηπιδώματος), κορμό (ανάδειξη φέροντα οργανισμού, τζαμαρίες και επένδυση από μάρμαρο) και στέψη (μεταλλική στέγη). Από κάτω προς τα πάνω, από τη γη προς τον ουρανό,  η μορφολογική και υλική συγκρότηση του κτιρίου αποκτά διαβάθμιση καθώς από τα γήινα, βαριά υλικά μεταβαίνουμε σε πιο ελαφριά, βιομηχανικά, τυποποιημένα οικοδομικά στοιχεία.

Η βάση του κτιρίου, διαμορφώνεται από το σύστημα λίθινων τοίχων, που συνδέει κυριολεκτικά, αλλά και νοητά το κτίριο με τους τοίχους αντιστήριξης της υπαίθριας διαμόρφωσης και τον γειτονικό αρχαιολογικό χώρο. Ο κορμός, συγκροτείται από την ημιυπαίθρια ζώνη του pilotis-περιμετρική στοά (στ. +9.50), και η ανωδομή επενδύεται με πλάκες μαρμάρου. Η στέψη του κτιρίου αποτελείται από την τεθλασμένη ανερχόμενη μεταλλική στέγη, η οποία επιτελεί πολλαπλό ρόλο: Ενοποιεί αισθητικά και λειτουργικά τη νέα και υφιστάμενη κατασκευή, αξιοποιεί και εκφράζει στο χώρο την νέα «σκαλωτή» τομή του κτιρίου, διαμορφώνει -όπου χρειάζεται- μεγάλα ύψη, ενώ μέσω της εναλλαγής ανοιχτών και κλειστών επιφανειών (επικάλυψη zinc και υάλινες επιφάνειες με ρυθμιζόμενες περσίδες) διαμορφώνει ειδικές συνθήκες φυσικού φωτισμού και αερισμού. Η μεταλλική αυτή οροφή λειτουργεί και ως ενεργειακός ρυθμιστής του νέου κτιρίου. Πρόκειται δηλαδή, εκτός των άλλων ιδιοτήτων της και για μια στέγη- «εργαλείο». Επιπλέον,  καθιστά το Μουσείο τοπόσημο στην ζώνη των προτεινόμενων πολιτιστικών δραστηριοτήτων του Λιμένος Πειραιώς. Εντέλει, η αντιστικτική σχέση της ελαφριάς κεκλιμένης στέγης με τους ισχυρούς λίθινους τοίχους της βάσης αποτελούν το χαρακτηριστικό σημάδι της νέας σύνθεσης.








Κατόπιν εισήγησης της Κριτικής Επιτροπής και έγκριση από τη Διοργανώτρια Αρχή αποφασίστηκε να δοθούν τρεις επιπλέον εξαγορές ως ακολούθως:

4η εξαγορά (4.000€) - υπ’ αριθμό 11235803AW συμμετοχή:
Μελετητές/τριες: Σκρουμπέλος Φοίβος Ηλίας (Αρχιτέκτων) 16.666%, Βασιλοπούλου Χριστίνα (Αρχιτέκτων) 16.666%, Κουτεντάκη Εμμανουέλα (Αρχιτέκτων) 16.666%, Παντελιά Στέλλα (Αρχιτέκτων) 16.666%, Πρωίμου Αγάπη (Αρχιτέκτων) 16.666%, Σκρουμπέλος Κωνσταντίνος (Αρχιτέκτων) 16.666%.
Σύμβουλοι: Λιόντος και Συνεργάτες ΕΠΕ, Μακατσώρης Ιωάννης (Ηλεκτρολόγος Μηχανολόγος Μηχανικός), Renewable| Kravvaritis & Partners| Engineers + Consultants.
Συνεργάτες: Μαρινάκη Κωνσταντίνα (Φοιτήτρια Αρχιτεκτονικής), Μουστάκης Κωνσταντίνος (Φοιτητής Αρχιτεκτονικής).

Σύντομη περιγραφή της πρότασης
Ο σχεδιασμός ενός θεματικού αρχαιολογικού μουσείου στην εποχή των πολλαπλών συνδέσεων και διάσπαρτων κατευθύνσεων της πληροφορίας είναι μια πρόκληση αναθεώρησης του ρόλου και της σημασίας του. Πέρα από ένα πολιτισμικό κεφάλαιο είναι ένας ζωντανός οργανισμός που θέλει να αλληλεπιδράσει με την πόλη, να παράγει δημόσιο χώρο, να συνδέσει ασυνέχειες, να γεφυρώσει την πόλη με το λιμάνι, να εισάγει νέα σενάρια και δραστηριότητες στην καθημερινότητα της και να παράγει μια μη ανταλλάξιμη εικόνα αυτής. Το Νέο Αρχαιολογικό Μουσείο Πειραιά θέλει να είναι εξωστρεφές, να φέρει τον κόσμο μέσα, να είναι διαφανές, να αποκαλύψει τον μηχανισμό του, να είναι ενδιαφέρον, γεμάτο ερεθίσματα, να παράγει νέες γνώσεις και εμπειρίες και να δημιουργήσει νέους τόπους συνάντησης της ιστορίας με την συγχρονικότητα, της πόλης με ένα δημόσιο θεσμό. Η ιδέα για το νέο Αρχαιολογικό Μουσείο Πειραιά αναδεικνύει τη συλλογή του ως το κεφάλαιό του σε έκθεση, αντιλαμβάνεται τα κοινόχρηστα προγράμματα και τις εμπορικές δραστηριότητες ως τον ανοικτό χώρο της δημόσιας λειτουργίας του και την ερευνητική και αρχειακή λειτουργία του ως τη μηχανή υποστήριξης του συνολικού οργανισμού.

Η ιδέα αυτή προγραμματικά μεταφράζεται σε τρία μέρη στην τομή του υφιστάμενου κτηρίου και επαναπροσδιορίζει τα δεδομένα της προκήρυξης. Το λευκό κουτί της έκθεσης δεσπόζει στο ψηλότερο επίπεδο, το αρχείο, τα εργαστήρια και οι περιοδικές εκθέσεις καταλαμβάνουν το σκάμμα του κτηρίου στο χαμηλότερο επίπεδο και η αυλή είναι ο περίκλειστος κήπος του μουσείου για τις υπαίθριες και ημιυπαίθριες εκθέσεις. Η κυκλοφοριακή σύνδεση συμβαίνει με μια ράμπα στο αίθριο του κτηρίου διαμέσου του επιπέδου της πιλοτής- εισόδου. Εκεί, τοποθετούνται οι λειτουργίες που αυτονομούνται και συνδέονται με την πόλη ανεξάρτητα από το ωράριο του μουσείου, όπως τα εκπαιδευτικά προγράμματα, το πωλητήριο, το εστιατόριο και χαμηλότερα το αμφιθέατρο. Ο ενδιάμεσος χώρος αυτών των προγραμμάτων φέρνει την πόλη και το πάρκο μέσα στο μουσείο.

Η κυκλοφορία στο όλο συγκρότημα, πάρκο, μουσείο και πλατεία συμβαίνει με μία ράμπα, πεζών και ποδηλάτων, που το διασχίζει όλο, παραλαμβάνοντας τις υψομετρικές διαφορές και συνδέοντας την πόλη, το λιμάνι, την πιλοτή του μουσείου και την Πολιτιστική Ακτή με ένα δημόσιο χώρο-πάρκο. Κατά μήκος του τοπίου της ράμπας αναπτύσσονται προγράμματα και δραστηριότητες. όπως υπαίθρια κοινόχρηστη βιβλιοθήκη, δάσος, αναψυκτήριο, κιόσκι πληροφοριών και πλατεία - συναντήσεων. Το τοπίο διασχίζει μία σκάλα, με τον δημόσιο χαρακτήρα στοάς της Αρχαίας Αγοράς, που εισέρχεται στο μουσείο και συνεχίζει την κίνηση του επισκέπτη.








5η εξαγορά (4.000€) - υπ’ αριθμό VG19000645 συμμετοχή:
Μελετητές/τριες: Γιαννούτσος Ιωάννης (Αρχιτέκτων) 50%, Μπασούκος Χρυσοβαλάντης (Αρχιτέκτων) 50%.

Σύντομη περιγραφή της πρότασης 
Το νέο Μουσείο λόγω της κομβικής του θέσης λαμβάνει το χαρακτήρα ενός τοπόσημου για τη περιοχή διότι διαδραματίζει έναν συνδετικό κρίκο σε ένα ευρύτερο σύνολο περιοχών.

Επιδιώκεται η σύζευξη του ΑΘΕΜΠ τόσο με την απόληξη της Δραπετσώνας, το πάρκο και τον αρχαιολογικό χώρο της Ηετιώνειας πύλης, όσο και με τις υπό μελέτη παρεμβάσεις της Πολιτιστικής Ακτής. Η γειτνίαση αυτή, αποτελεί καθοριστικό παράγοντα ως προς τη διαμόρφωση της ταυτότητας και του χαρακτήρα του νέου Μουσείου ανάγοντάς το σε σημείο αναφοράς.

Το πρώτο σκέλος της ιδέας αναφέρεται στην ενοποίηση των ελεύθερων χώρων της περιοχής συμπεριλαμβανομένου και του αρχαιολογικού χώρου, στα πλαίσια της δημιουργίας ενός διευρυμένου δικτύου ελεύθερων δημόσιων χώρων με επίκεντρο το ΑΘΕΜΠ.

Με το σχεδιασμό αυτό ουσιαστικά το ΑΘΕΜΠ, αλλά και ο ευρύτερος χώρος του, μετατρέπονται αφενός στο «κατώφλι» της πόλης του Πειραιά από την πλευρά του λιμανιού για τους επισκέπτες της Πολιτιστικής Ακτής και αφετέρου στον «εξώστη» της πόλης προς τη θάλασσα.

Το δεύτερο σκέλος της Κεντρικής Ιδέας αναφέρεται στην επέμβαση στον τόπο με γνώμονα τη συμπλήρωση του εδάφους και την επαναφορά την άμεσης σύνδεσης των περιοχών ώστε να επιτευχθεί η ενοποίηση του δημόσιου χώρου.

Το μουσείο, εσωστρεφές και αυτοδύναμο εγκυμονείται στο εσωτερικό της μάζας του τεχνητού εδάφους , το οποίο έρχεται να δημιουργήσει το νέο επίπεδο της πόλης που συνδιαλέγεται άμεσα τόσο με τον αρχαιολογικό χώρο όσο και με το σκηνικό του λιμανιού και τη «γειτονιά» των μουσείων. Το επίπεδο αυτό σημειακά σπάει και αναδιπλώνει προς τα έγκατα του μουσείου φέρνοντας σε επικοινωνία τα δύο επίπεδα, του μουσείου και της πόλης. Πάνω από το έδαφος που ανασυστήνεται αιωρείται το σήμαντρο του μουσείου, ένας καθαρός πρισματικός όγκος που συνομιλεί με τα άλλα σημεία αναφοράς του Πειραιά.

Το μουσείο συγκροτείται πάνω σε μία βασική συνθετική γραμμή, που αποτελεί και την πορεία του επισκέπτη. Η πορεία ξεκινά από το επίπεδο της πλατείας προβολής και χαράσσεται κατά μήκος του κεκλιμένου τοιχίου, το οποίο διαπερνά τη μάζα του νέου εδάφους και οργανώνει τη σύνθεση, δημιουργώντας το φουαγιέ και τους χώρους εξυπηρέτησης των επισκεπτών ως μία συνθετική «σφήνα» που ενεργοποιεί το μουσείο.

Στο τέλος του χώρου βρίσκεται η αρχή μιας εσωτερικής σπείρας, κατά μήκος της οποίας διατάσσονται οι πέντε θεματικές ενότητες της μουσειολογικής μελέτης ως ανεξάρτητες οντότητες μέσα στον χωροχρόνο του μουσείου. Η πορεία καταλήγει σε ένα χώρο καθιστικού στην καρδιά της δομής του κτηρίου, από όπου υπάρχει άμεση οπτική επαφή με τους χώρους εκτόνωσης του μουσείου.








6η εξαγορά (4.000€) - υπ’ αριθμό GP11042014 συμμετοχή:
Μελετητές/τριες: Δασκαλάκη Γεωργία (Αρχιτέκτων) 45%, Παπαδόπουλος Γιάννης (Αρχιτέκτων) 45%, Μωραΐτου Άννα (Αρχιτέκτων) 5%, Παπαδόπουλος Βασίλης (Αρχιτέκτων) 5%.
Συνεργάτες/τιδες: Ανδρέου Νικόλ (Φοιτήτρια Αρχιτεκτονικής).

Σύντομη περιγραφή της πρότασης
Το Μουσείο δεν το αντιλαμβανόμαστε ως ένα ανεξάρτητο "κουτί" στο οποίο τοποθετούνται τα εκθεσιακά αντικείμενα, αλλά αντίθετα μια αφορμή μίας ευρύτερης αστικής παρέμβασης που θα εξασφαλίσει έναν σημαντικό ζωντανό αστικό χώρο για όλους: τους επισκέπτες, τη γειτονιά, τους πολίτες του Πειραιά.

Η πρόταση μας βασίζεται στην ιδέα ενός μουσείου που θα βρίσκεται σε διαλεκτική σχέση με τον υφιστάμενο αρχαιολογικό χώρο και το τοπίο-υφιστάμενο και διαμορφωμένο (το νέο πάρκο)- τόσο ως προς τις χαράξεις, τις συνδέσεις, την οπτική επαφή- θέες όσο και σε κλίμακα και έκφραση. Ένα Μουσείο που δεν ανταγωνίζεται αλλά ενσωματώνεται στο τοπίο, που διατηρεί την κτιριακή του "ακεραιότητα" και λειτουργεί ως τοπόσημο χωρίς να επιβάλλεται, αλλά αντίθετα να συνδιαλέγεται με το τοπίο. Με αυτόν τον τρόπο το Μουσείο και το τοπίο θα αποτελέσουν ένα αδιαίρετο και συνεκτικό σύνολο, μία "οργανική" σύνθεση.

Προσεγγίζουμε το ζητούμενο του διαγωνισμού στεκόμενοι κριτικά απέναντι στο υφιστάμενο κτίριο και δεν αντιλαμβανόμαστε το θέμα ως μία αρχιτεκτονικής "επιδερμίδας", δηλαδή ως μία αισθητικής φύσεως διαμόρφωση των όψεων του υφιστάμενου κελύφους. Αντίθετα, θεωρούμε ότι απαιτείται πρώτα μία σημαντική αξιολόγηση του κατά πόσο και σε ποιο βαθμό το υφιστάμενο κτίριο είναι ικανό στο να ανταποκριθεί στις προθέσεις συσχετισμού με τα αρχαιολογικό χώρο και το τοπίο που θέσαμε εξαρχής:

Έτσι, θεωρήσαμε ότι ο μεγάλος όγκος του υφιστάμενου κτιρίου στερεί τη δυνατότητα οπτικής σύνδεσης του αρχαιολογικού χώρου με το πάρκο και των οικοδομικών τετραγώνων όπισθεν του κτιρίου-γειτονιάς με τη θάλασσα, ενώ ταυτόχρονα επισκιάζει τη σημασία του αρχαιολογικού χώρου. Ταυτόχρονα, η εκσκαφή περιμετρικά του υφιστάμενου κτιρίου δημιουργεί μία ραγδαία ασυνέχεια στο φυσικό ανάγλυφο.

Ως εκ τούτου, αποκαθιστούμε τη συνέχεια του αναγλύφου αφαιρώντας τον σκελετό του πρώτου και δεύτερου ορόφου του υφιστάμενου κτιρίου (κάτι που επιτρέπεται από την προκήρυξη του διαγωνισμού), δηλαδή διατηρείται όλο το κτιριακό κέλυφος μέχρι και την πλάκα του α' ορόφου.
Κατ' επέκτασιν της νότιας πλευράς του κτιριακού κελύφους που διατηρείται, προστίθενται δύο αυτόνομοι όγκοι, που "προβάλλουν" στην πλατεία, ενώ ανάμεσά τους ορίζεται η είσοδος στο μουσείου.

Ενοποιητικό στοιχείο της σύνθεσης που οργανώνει όλους τους κτιριακούς όγκους στο χώρο είναι ένα ενιαίο φυτεμένο στέγαστρο, το οποίο προκύπτει ως επέκταση της υφιστάμενης πλάκας του α' ορόφου.

Το στέγαστρο ως το κεντρικό συνθετικό στοιχείο επιτελεί πολλαπλούς ρόλους:
- Λειτουργεί ως το βασικό "σύμβολο-σημείο αναφοράς" του νέου Μουσείου.
- Οργανώνει τον δημόσιο χώρο του Μουσείου, σηματοδοτεί την είσοδο σε αυτό εξασφαλίζει σημαντικούς ημιυπαίθριους χώρους με πολλαπλές ανεμπόδιστες θέες προς τον αρχαιολογικό χώρο, το πάρκο και τη θάλασσα ως μία φυτεμένη "πέμπτη όψη" "συμπληρώνει και αποκαθιστά την ασυνέχεια του αναγλύφου.


Έτσι, το Μουσείο διαμορφώνεται μέσα σε "μία φυσική κοιλότητα" που δημιουργείται ανάμεσα στη γη και το στέγαστρο ως ένα "ανασηκωμένο" τμήμα του εδάφους.







ΠΗΓΕΣ: ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ, ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΑΚΤΗ ΠΕΙΡΑΙΑ

0 σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου