2 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ - ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ

Αν και ο προσδιορισμός της έννοιας των υγροτόπων αμφισβητείται, η σημασία τους για το περιβάλλον και τους ανθρώπους είναι σίγουρα αδιαμφισβήτητη. Ως υγρότοποι χαρακτηρίζονται περιοχές με συγκέντρωση νερού, μόνιμη ή εποχιακή, και βρίσκονται στο μεταίχμιο μεταξύ των χερσαίων και υδάτινων συστημάτων. Συνεπώς,  ως υγρότοποι αναφέρονται τα ποτάμια, τα δέλτα και οι εκβολές των ποταμών, τα έλη, οι λίμνες, τεχνητές ή φυσικές, οι λιμνοθάλασσες και οι πηγές. Η σπουδαιότητα των υγροτόπων, όχι μόνο για τους ανθρώπους, αλλά και για την ισορροπία του φυσικού περιβάλλοντος του πλανήτη, οδήγησε στην μελέτη τους και στη θέσπιση μέτρων για την προστασίας τους, σε παγκόσμιο επίπεδο. 

[Εικόνα 1] Λίμνη Βιστωνίδα

Η αρχή έγινε πριν 42 χρόνια με την υπογραφή της συνθήκης Ραμσάρ στην ομώνυμη πόλη του Ιράν, στις ακτές της Κασπίας Θάλασσας. Παρόλα αυτά, μόλις το 1997 θεσπίστηκε ως παγκόσμια ημέρα και ξεκίνησε να γιορτάζεται κάθε χρόνο. Η συγκεκριμένη συνθήκη αποσκοπεί στη συνετή χρήση και στην προστασία όλων των υγροτόπων, μέσω τοπικών και εθνικών δράσεων, καθώς και στη συνεργασία μεταξύ των κρατών, ως μια συνεισφορά στην αειφορική ανάπτυξη. Οι υγρότοποι χωρίζονται σε διεθνούς και εθνικής σημασίας. Στη συνθήκη, η οποία αποτελείται από 163 συμβαλλόμενα μέλη, περιλαμβάνονται, αυτή τη στιγμή, 2.065 διεθνής υγρότοποι, οι οποίοι καταλαμβάνουν συνολική έκταση 2.000.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα περίπου [μέγεθος αντίστοιχο της χώρας του Μεξικού]. Η χώρα με το μεγαλύτερο αριθμό υγροτόπων [168] είναι το Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ η χώρα με τη μεγαλύτερη έκταση διεθνών υγροτόπων [130.000 τ.χλμ.] είναι ο Καναδάς. Στην Ελλάδα υπάρχουν 11 υγρότοποι διεθνούς σημασίας και πάνω από 100 εθνικής σημασίας. Οι 11 υγρότοποι διεθνούς σημασίας είναι το δέλτα του ποταμού Έβρου, οι λίμνες Ισμαρίδα και Βιστωνίδα [εικόνα 1], το Πόρτο Λάγος και οι γύρω λιμνοθάλασσες, το δέλτα και η λιμνοθάλασσα του ποταμού Νέστου [εικόνα 2], η τεχνητή λίμνη Κερκίνη [εικόνα 3], οι λίμνες Βόλβη [εικόνα 4] και Κορώνεια, το δέλτα των ποταμών Αξιού - Λουδία - Αλιάκμονα, ο Αμβρακικός κόλπος, η λιμνοθάλασσα του Μεσολογγίου [εικόνα 5] και η λιμνοθάλασσα Κοτύχι.

[Εικόνα 2] Δέλτα ποταμού Νέστου

[Εικόνα 3] Τεχνητή λίμνη Κερκίνη

Εξαιρετικά σημαντικός είναι ο ρόλος των υγροτόπων για τη διαχείριση του νερού, καθώς το αποθηκεύουν για να χρησιμοποιείται από τα φυτά, τα ζώα και τον άνθρωπο, για ύδρευση και άρδευση. Οι υγρότοποι φιλτράρουν και καθαρίζουν το νερό, προστατεύουν από πλημμύρες και απορροφούν το διοξείδιο του άνθρακα. Επίσης, προσφέρουν τροφή και καταφύγιο σε χιλιάδες φυτά και ζώα, δημιουργούν εδάφη κατάλληλα για καλλιέργεια, συμβάλλουν στην κτηνοτροφία και την αλιεία, ενώ, τέλος, παρέχουν έναν ξεχωριστό προορισμό για τους φυσιολάτρες. Ωστόσο, το ψευτοδίλημμα που προβάλλεται, σε ορισμένες περιπτώσεις, για 'ανάπτυξη ή προστασία της φύσης', συχνά, αποσκοπεί στην προώθηση αντιπεριβαλλοντικών ρυθμίσεων. Αυτές έχουν σκοπό να διευκολύνουν την επιχειρηματική δραστηριότητα, δημιουργώντας ποικιλία προβλημάτων στο φυσικό περιβάλλον και κατ' επέκταση στους υγροτόπους. Η απόρριψη αποβλήτων, όπως μπάζα, σκουπίδια, φυτοφάρμακα και λύματα, που προκαλούν ρύπανση των υδάτων τους [λίμνη Κουμουνδούρου, Ασωπός ποταμός], είναι το σημαντικότερο από αυτά.

[Εικόνα 4] Λίμνη Βόλβη

Επιπλέον, πολλές φορές πραγματοποιείται και συστηματική μείωση των εκτάσεών τους με σκοπό να καλλιεργηθούν ή να δομηθούν [επεκτάσεις οικισμών, τουριστικές εγκαταστάσεις]. Σημαντικές επιπτώσεις επιφέρουν, με τη σειρά τους, και η δημιουργία φραγμάτων σε ποτάμια [Άραχθος, Αχελώος], όπως επίσης και η αποξήρανση ελών. Τέτοιου είδους έργα μεγάλης κλίμακας διαταράσσουν και προκαλούν ανεπανόρθωτες ζημιές στα εκάστοτε οικοσυστήματα. Οι επιβαρύνσεις των υγροτόπων θέτουν σε κίνδυνο τη χλωρίδα και την πανίδα τους, απειλώντας πολλά είδη με εξαφάνιση, ενώ χάνουν παράλληλα και τη μοναδική οικολογική και αισθητική τους αξία.

[Εικόνα 5] Λιμνοθάλασσα Μεσολογγίου

0 σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου